ซินโครตรอนเพื่อประสาทวิทยาศาสตร์: ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์แห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
Synchrotron for Neuroscience – an Asia-Pacific Strategic Enterprise: SYNAPSE
ซินโครตรอนเพื่อประสาทวิทยาศาสตร์: ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์แห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
Synchrotron for Neuroscience – an Asia-Pacific Strategic Enterprise: SYNAPSE
โครงการ
ภาคีเครือข่ายนักวิจัยเพื่อพัฒนาและยกระดับเทคโนโลยีซินโครตรอนสู่ความร่วมมือระดับนานาชาติในการ สร้างแผนที่สมองแบบสามมิติและนวัตกรรมการรักษาโรคทางประสาทที่ยังหาสาเหตุไม่ได้
Research network through the development of cutting-edge synchrotron imaging technology towards the international collaboration for 3D mapping of brain connectome and future innovative medicine
ที่มาและความสำคัญ
การทำความเข้าใจกลไกการทำงานของสมองมนุษย์คือกุญแจสำคัญในการรักษาโรคทางระบบประสาทที่ยังไม่ทราบสาเหตุ เช่น โรคอัลไซเมอร์ ออทิสติก และโรคซึมเศร้า หนึ่งในแนวทางที่นักวิจัยทั่วโลกให้ความสนใจ คือการสร้างแผนที่โครงข่ายประสาท หรือ “Human Brain Connectome” เพื่อให้เข้าใจการเชื่อมต่อของเซลล์ประสาทในสมองอย่างละเอียดและแม่นยำ
เทคโนโลยีที่สำคัญของความก้าวหน้านี้คือระบบถ่ายภาพเอกซเรย์โทโมกราฟีสามมิติด้วยแสงซินโครตรอน (Synchrotron Radiation X-ray Tomographic Microscopy: SRXTM) ซึ่งสามารถถ่ายภาพเนื้อเยื่อสมองด้วยความละเอียดระดับ sub-cellular (0.3 ไมโครเมตร) และอัตราการสแกนที่เร็วถึง 3 มิลลิเมตรต่อนาที อย่างไรก็ตาม การจะถอดรหัสข้อมูลที่ซับซ้อนจากภาพเหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลากหลายสาขา ทั้งนักประสาทวิทยา แพทย์ นักฟิสิกส์ และนักวิทยาศาสตร์ เพื่อแปลผลและเชื่อมโยงข้อมูลเชิงโครงสร้างกับหน้าที่ของสมอง
ด้วยเหตุนี้ โครงการ SYNAPSE: Synchrotron for Neuroscience – an Asia-Pacific Strategic Enterprise และเครือข่ายนักวิจัย TBCRN (Thailand Brain Connectome Research Network) จัดขึ้นเพื่อขับเคลื่อนความร่วมมือระหว่างประเทศและภายในประเทศ โดยมีเป้าหมายคือการสร้างฐานข้อมูล 3D สมองมนุษย์ที่ละเอียดที่สุดเท่าที่เคยมีมา เพื่อเป็นรากฐานสำหรับงานวิจัยทางสมองในอนาคต และเพื่อสร้างความหวังใหม่ให้กับผู้ป่วยทั่วโลก
ประเทศไทยในฐานะประเทศที่มีโครงสร้างพื้นฐานด้านแสงซินโครตรอนอยู่แล้ว จึงมีศักยภาพในการร่วมพัฒนาเทคโนโลยี SRXTM ให้มีสมรรถนะเทียบเท่าระดับสากล พร้อมทั้งส่งเสริมศักยภาพของนักวิจัยไทยผ่านความร่วมมือแบบสหวิทยาการและการมีส่วนร่วมในเครือข่ายวิจัยนานาชาติ เพื่อรองรับการประยุกต์ใช้งานด้านประสาทวิทยา การแพทย์แบบแม่นยำ และนวัตกรรมด้าน AI ทางการแพทย์ในอนาคต